बारा–४ मा पुस्तागत टक्कर पुरानो शक्ति संरचना बनाम नयाँ राजनीतिक चेतना

१५ माघ, रामबाबु मेहता,
आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनले बारा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ लाई केवल चुनावी मैदान मात्र होइन, पुस्तागत राजनीतिक संघर्षको केन्द्र बनाइदिएको छ। यहाँको प्रतिस्पर्धा अब दलगत मात्र रहेन, बरु पुरानो सत्ता–संरचना र नयाँ राजनीतिक चेतनाबीचको द्वन्द्वका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ।
नेकपा एमालेका उम्मेदवार किसान श्रेष्ठ यस क्षेत्रको परम्परागत शक्ति संरचनाको प्रतिनिधि पात्रका रूपमा देखिन्छन्। पार्टी परिवर्तनको राजनीतिक यात्रादेखि टिकट व्यवस्थापनसम्मको प्रक्रियाले उनीप्रति विश्वासभन्दा शंका र असन्तुष्टि बढी जन्माएको देखिन्छ। स्थानीयस्तरमा “स्थानीय नेता होइन, चुनावी प्रोजेक्ट” को रूपमा हेरिन थालेपछि उनको उम्मेदवारी स्वाभाविक रूपमा विवादको केन्द्रमा पुगेको छ।
श्रेष्ठको राजनीतिक पहिचानभन्दा पनि उनको व्यापारिक छवि चुनावी बहसको मुख्य विषय बन्दै गएको छ। मतदाता वर्गमा अब प्रश्न उठ्न थालेको छ—
“प्रतिनिधि चाहिएको हो कि प्रोजेक्ट म्यानेजर ?”
यही मनोविज्ञानले एमालेको परम्परागत मत आधारलाई पनि मानसिक रूपमा विभाजित गरिरहेको देखिन्छ।
युवाको उदय: अजय कुशवाहाको फरक राजनीतिक कथा
नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका उम्मेदवार अजय कुशवाहा यस चुनावका सबैभन्दा फरक पात्र हुन्। उनी राजनीतिबाट होइन, खेल मैदानबाट संसदतर्फ प्रवेश गर्न खोजिरहेका छन्। राष्ट्रिय बास्केटबल खेलाडीको पहिचानले उनलाई युवापुस्ताको प्रतीक बनाएको छ।
कुशवाहाको अभियान नारा वा पोस्टरमा सीमित छैन, बरु पहिचान र प्रतिनिधित्वको राजनीतिमा आधारित छ। युवाले आफूजस्तै अनुहार संसदमा देख्न चाहेको भावनालाई उनले प्रतिनिधित्व गरिरहेका छन्। यही कारणले उनी “हेभीवेट” नेताहरूको भीडमा पनि छुट्टै देखिएका छन्।
यो चुनावमा कुशवाहा एउटा उम्मेदवार मात्र होइन,
‘राजनीति पेशा होइन, सेवा हो’ भन्ने सोचको प्रतिनिधि पात्र बन्दै गएका छन्।
कांग्रेस र रास्वपा: वैकल्पिक शक्ति सन्तुलन
नेपाली कांग्रेसका श्यामबाबु गुप्ताले संगठनात्मक आधारलाई राजनीतिक पूँजी बनाइरहेका छन्। उनको रणनीति स्पष्ट छ—
एमालेभित्रको असन्तुष्टि समेट्दै स्थानीयपनको भावनालाई भोटमा बदल्ने।
उता रास्वपाका रहबर अंसारीले विरोधी राजनीति र ‘स्टन्ट पॉलिटिक्स’ को शैलीमार्फत ध्यान तानेका छन्। तर दल परिवर्तनको इतिहास र आन्तरिक असन्तुष्टिले उनको आधार कमजोर देखिन्छ।
मतदाताको मनोविज्ञान बदलिँदै
बारा–४ मा मतदाता अब केवल दल हेरेर होइन,पहुँच,व्यवहार,उपलब्धता,स्थानीयहरुका सरोकार
का आधारमा निर्णय गर्न थालेका छन्।
जनस्तरमा फैलिएको धारणा स्पष्ट छ—
“हामीलाई ठूला नाम होइन, साथ दिने नेता चाहिएको हो।”
निष्कर्ष: चुनावभन्दा ठूलो संकेत
बारा–४ को चुनाव अब सिटको लडाइँ मात्र होइन, राजनीतिक संस्कृतिको लडाइँ बनेको छ।
एकातिर पैसामुखी, संरचनागत राजनीति
अर्कोतिर पहिचान, प्रतिनिधित्व र युवामुखी चेतना
यो द्वन्द्वको नतिजा फागुन २१ मा आउनेछ,
तर संकेत अहिले नै स्पष्ट छ – मतदाता सोच बदलिँदैछ, राजनीति रूपान्तरण हुँदैछ, र बारा–४ अब पुरानै तरिकाले जितिने क्षेत्र रहेन।
बारा–४ को चुनावी महासंग्रामले नेपालकै राजनीतिलाई एउटा सन्देश दिइरहेको छ । अब जनता उम्मेदवार खोज्छन्, मालिक होइन; प्रतिनिधि खोज्छन्, व्यापारी होइन।