भारतीय नागरिकले नेपाली नागरिकता लिएको गम्भीर आरोप, गृह मन्त्रालयमा उजुरी

बारा । नेपाली नागरिकता वितरण प्रणालीमाथि नै गम्भीर प्रश्न उठाउने गरी एक भारतीय महिलाले नेपाली नागरिकता लिएको आरोपसहित गृह मन्त्रालयमा उजुरी परेको छ। भारतको बिहार राज्य स्थित सीतामढी जिल्लाको सीतामढी नगर निगम– वाड नम्बर १४, भदेपुर गाउँमा स्थायी बसोबास गर्दै आएकी भनिएकी वसुधरा सिंहले रौतहटको तत्कालीन बडहर्वा गाविस–५ बाट वंशजका आधारमा नेपाली नागरिकता लिएको दाबी उजुरीमा गरिएको छ।
कलैया उपमहानगरपालिका–१७ निवासी सुगापती तेलीले गृह मन्त्रालयमा दिएको उजुरीमा सिंह भारतीय नागरिक हुँदाहुँदै नेपाली नागरिकता प्राप्त गरी त्यसको प्रयोगबाट नेपालका विभिन्न जिल्लामा जग्गा–जमिन तथा घरघडेरी खरिद–बिक्री गर्दै आएको आरोप लगाएका छन्।
उजुरीमा सिंह भारतको सीतामढीस्थित भदेपुर निवासी रामप्रवेश सिंह राजपुतका छोरा सुनिलकुमार सिंहकी पत्नी भएको उल्लेख छ। भारतीय परिचयपत्र र नेपाली नागरिकतासहितका कागजातको प्रतिलिपि संलग्न गर्दै उजुरीकर्ताले सिंहको नागरिकताको वास्तविकता तत्काल छानबिन गर्न माग गरेका छन्।
नागरिकता लिएर पाँच जिल्लामा सम्पत्ति कारोबार गरेको दाबी
उजुरीकर्ताका अनुसार सिंहले नेपाली नागरिकताको प्रयोग गरी सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा र काठमाडौंका विभिन्न स्थानमा जग्गा–जमिन तथा घरघडेरी खरिद–बिक्री गरेको दाबी गरिएको छ। अझ गम्भीर आरोप त के छ भने नेपालमा जग्गा कारोबारबाट प्राप्त रकम भारत लैजाने कामसमेत भएको उजुरीमा उल्लेख छ।
यदि यी आरोप प्रमाणित भएमा यो विषय केवल एक व्यक्तिले गलत तरिकाले नागरिकता लिएको विषयमा सीमित रहने छैन। यसले नागरिकता वितरण गर्ने सरकारी संयन्त्र, नागरिकताको आधारमा हुने सम्पत्ति कारोबार र सीमावर्ती क्षेत्रमा हुने आर्थिक गतिविधिमाथि समेत गम्भीर प्रश्न खडा गर्नेछ।
विदेशी नागरिकका छोरालाई नेपाली नागरिकता र एमबीबीएस?
उजुरीमा वसुधरा सिंहका विदेशी नागरिक भनिएका छोरालाई समेत नेपाली नागरिकता दिलाई नेपाली विद्यार्थीको कोटाबाट नेपालकै मेडिकल कलेजमा एमबीबीएस अध्ययन गराइएको आरोप लगाइएको छ।
यो आरोप सत्य भएमा विषय झनै गम्भीर बन्ने देखिन्छ। किनकि नागरिकताको आधारमा प्राप्त हुने शैक्षिक अवसर, सरकारी सुविधा तथा नेपाली विद्यार्थीका लागि छुट्याइएको कोटामा विदेशी नागरिकले प्रवेश पाएको हो भने त्यसले सम्बन्धित विद्यार्थीको मात्र नभई सम्पूर्ण प्रवेश प्रणालीको निष्पक्षतामाथि प्रश्न उठाउनेछ।
कागजातको थुप्रो, तर छानबिन कहाँ?
उजुरीकर्ताले गृह मन्त्रालयमा नेपाली नागरिकता, भारतीय परिचयपत्र तथा अन्य सम्बन्धित कागजातका प्रतिलिपि बुझाएको बताएका छन्। उजुरी आवश्यक कारबाहीका लागि सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन तथा प्रहरी कार्यालयहरू सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा र काठमाडौंमा समेत पठाइएको उल्लेख छ।
तर उजुरीकर्ताको दाबीअनुसार हालसम्म आरोपमाथि प्रभावकारी अनुसन्धान हुन सकेको छैन। यही कारण उनीहरूले ‘कागजात देखाइसक्दा पनि छानबिन किन भएन?’ भन्ने प्रश्न उठाएका छन्।
नागरिकता जस्तो संवेदनशील विषयमा उजुरी परेपछि सम्बन्धित निकायले नागरिकता जारी गर्ने कार्यालयको अभिलेख, सिफारिस प्रक्रिया, नागरिकताको आधार, भारतीय परिचयपत्र, पारिवारिक विवरण तथा सम्बन्धित व्यक्तिको सम्पत्ति कारोबारसमेत छानबिन गर्नुपर्ने देखिन्छ।
आरोप प्रमाणित भए राज्य संयन्त्रमाथि नै प्रश्न
वसुधरा सिंहले वास्तवमै भारतीय र नेपाली दुवै नागरिकता लिएकी हुन् वा होइनन् भन्ने कुरा भने सरकारी छानबिनबाट मात्र पुष्टि हुन सक्छ। हालसम्म उनीविरुद्ध लगाइएका आरोप पुष्टि भइसकेका छैनन्।
तर उजुरीसँगै सार्वजनिक गरिएका भनिएका कागजातहरूले प्रश्न भने गम्भीर बनाएका छन्—यदि एक विदेशी नागरिकले झुटा विवरण वा गलत प्रमाणका आधारमा नेपाली नागरिकता प्राप्त गरेको हो भने नागरिकता दिने प्रक्रियामा संलग्न व्यक्ति वा निकायको भूमिका के थियो?
त्यस्तै, त्यही नागरिकताको आधारमा वर्षौंसम्म जग्गा कारोबार, सम्पत्ति हस्तान्तरण तथा शैक्षिक अवसरको उपयोग भएको भए त्यसको जिम्मेवारी कसले लिने भन्ने प्रश्न पनि उठेको छ।
अब गृह मन्त्रालय, सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालय र सुरक्षा निकायको अगाडि चुनौती स्पष्ट छ—उजुरीलाई फाइलमा सीमित राख्ने कि कागजातको सत्यता परीक्षण गरी वास्तविकता सार्वजनिक गर्ने?
नागरिकता राज्यको पहिचानसँग जोडिएको विषय भएकाले यस प्रकरणमा निष्पक्ष, दबाबरहित र प्रमाणमा आधारित छानबिन गरी सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्नुपर्ने माग उठेको छ।